ميرزا شمس بخارايى

109

تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى

و بعد از آنها به رحيم بيگ كه از بزرگان اوزبيك [ بود ] « 1 » داده شد و رحيم خانش ناميدند . بعد از رحيم خان لقب « آتاليخ » « 2 » پيدا شد و بعد از فوت رحيم خان لقب آتاليقى به دانيال بيگ برادر زادهء رحيم خان تسميه شد و او را دانيال آتاليق ناميدند . در سنهء يك هزار و هفتصد و شصت و چهار ، در عصر ابو الغازى ، به بعضى حكمرانان قرا و قصبات كوچك نيز « خان » گفتند و آنها اسم خانى بر خود گرفتند . القصّه ، چون رحيم خان داعى حق را لبيك اجابت گفت ، ابو الغازى كه حسب و نسب به چنگيز خان مىرسانيد به جاى او نشست ؛ [ زمانى كه او ] « 3 » در حكمرانى استيلا يافت ، تمام امورات خويش را به دانيال آتاليق سپرد . مدّتى بر اين منوال گذشت تا اينكه دانيال جهان را بدرود گفت . دولت كوشبيگى بر جاى وى متّكى گشت . دانيال آتاليق را پسرى بود كه شاه مرادش مىناميدند - و قصهء او نيز در جاى خود گفته خواهد شد - پس شاه مراد دولت كوشبيگى را كشته بر مسند پدر ارتقا يافت . پس از آن زوجهء بيوهء رحيم خان را كه نسب او به چنگيز مىرسيد به زنيت خواسته و به عقد ازدواج در آورد كه شايد از آن زن فرزندى به وجود آيد و بدين واسطه شاه مراد خويش را به سلسلهء چنگيزى منسوب نمايد . در همان اوقات ابو الغازى فوت شد . وفات او در سال 1785 يا شش واقع شد و شاه مراد به جاى وى نشست و خود را معصوم ابو الغازى ناميد . در تاريخ عزّت اللّه مىنويسد : ابو الغازى تا سنه 1795 « 4 » ميلادى حيات داشت و در بخارا بود . و بر ناشف مهندس كوهستانى دولت روس كه در آن زمان در بخارا بود با وى ملاقات نموده ؛ ولى ابو الغازى در آن زمان به كار سلطنت نمىتوانست مداخله نمايد . شاه مراد او را در خانه‌اش تحت الحفظ نگاه مىداشت يا اينكه در دهكده‌اى كه مال خود ابو الغازى بود ، در خانهء خود ، او را محبوس مىداشت و وجه قليلى به جهت مخارج او مىداد . ديگر اينكه ويليامنيف رزنف نام روسى در تاريخ خود از قول برناشف مهندس

--> 1 و 3 . اساس ندارد با توجه به فحواى عبارت افزوده شد . ( 2 ) . آتاليخ / آتاليق . ( 4 ) . اساس 1895 ، با توجه به منابع تاريخى تصحيح شد .